Balıkesir’in Coğrafi İşaretli Ürünleri Nelerdir?

29 Adet tescillenmiş ürün bulunmaktadır. İşte o tescillenmiş ürünler:

1- Höşmerim

Mahreç işaretli höşmerim tatlısı 21 Şubat 2011 tarihinden itibaren coğrafi işaretli Balıkesir’e özgü bit tatlıdır. Peynir helvası olarak da bilinmektedir. Evliya Çelebi, Seyahatname adlı eserinde Höşmerim tatlısının Balıkesir’e yerleşen ilk Türkmen göçebelerinin tükettiğini, bunların da Havran’da olduğunu belirtmektedir. Bir rivayete göre Osmanlı döneminde evli kadınlar eşlerine erim diye hitap ediyorlarmış. Osmanlı döneminde bir gün bir kadın evinde bulunan peynir, irmik ve şekeri karıştırıp bu tatlıyı oluşturmuştur. Eşi de eve geldiğinde ona ikram edip ‘’hoş mu erim?’’ diye sormuştur. Tatlının adı o zamanlardan hoş mu erim tatlısı olarak kalmış ve günümüze kadar kullanımı höşmerim şeklinde ulaşmıştır.

2- Balıkesir Kuzusu

Balıkesir’in Madra Dağı, Balıkesir’de en çok yağış alan ve en verimli topraklara sahip dağların başında gelmektedir. Bu dağdaki bitkilerden beslenen kıvırcık cinsi kuzular 2018 yılında coğrafi işarete sahip olmuşlardır. Balıkesir kuzusu Türkiye’de coğrafi işaret almış ilk ve tek kuzudur. Bu et diğer etlere göre daha lezzetli, hastalıklara karşı koruyucu, kuzuların ince kas yapısından dolayı etlerindeki yağ ve yağlanma oranı düşük seviyede olduğundan diğer kuzulara göre farklı ve bölgeye özgüdür.

3- Sındırgı Yağcıbedir Halısı

1997 yılında coğrafi işareti alınan bir üründür. Mahreç işaretlidir. Bitkisel ve geometrik motiflere sahiptir. Yağcıbedir Halılarının ana renkleri lacivert, koyu mavi, kırmızı ve tonları, kahverengi ve tonları, fes rengidir. Genellikle Orta Asya’dan göç eden Yörükler yapmaktadır. %100 koyun yününden üretilmektedir. Yağcıbedir Halıları 2 bin 300 yıldan beri üretilmektedir.

4- Edremit Körfezi Çizik Yeşil Zeytini

2014 yılında coğrafi işaret olarak tescillenmiştir. Rakımı 50-250 metre, eğimi %5-6 civarında olan zeytinlerden elde edilir. Sadece doğal tatlandırıcılar kullanılır.

5- Edremit Zeytinyağı

2017 yılında tescil ettirilen menşe isimli zeytinyağıdır. Sadece Edremit’te üretilen zeytinlerden elde edilen yağdır.

6- Ayvalık Zeytinyağı

Ayvalık tipi ağaçlardan elde edilen zeytinler toplanıp sıkılmıştır. Bu sıkımlar paketlenmiş ve ortaya coğrafi işaretli Ayvalık Zeytinyağı çıkmıştır. Altın sarısı renkli, kendine özgü yüksek aroması vardır. 2006 yılında menşe isimli olmak üzere coğrafi işareti alınmıştır.

7- Burhaniye Zeytinyağı

Burhaniye Zeytinyağı 2020 yılında coğrafi işareti alınmıştır. Bu bölgede 2000 yıllık zeytincilik hareketi görülmektedir. Bu zeytinler orta büyüklükte olup şekli silindirdir.

8- Erdek Kapıdağ Mor Soğanı

Menşe isimli olan Kapıdağ Mor Soğanı 2018 yılında coğrafi işareti tescil ettirilmiştir. Soğanların koyu ve mor renkli olması bölgenin toprak, iklim ve coğrafi özelliklerinden kaynaklanmaktadır. Bu sebeple coğrafi işareti almıştır. Bu bölgede üretilen bütün soğanlar mor rengindedir.

9- Gönen İğne Oyası

2014 yılında tescil ettirilmiş ve coğrafi işaretini almıştır. Gönen İğne Oyasının motifleri Gönen ilçesine özgüdür. Zürafa tekniğinin üst üste çalışılması sonucunda ortaya çıkan motiftir.

10- Susurluk Tostu

2013 yılında coğrafi işareti tescillenmiştir. Susurluk Tostunu Diğer tostlardan ayrılan özelliği içerisine çok az miktarda kelle peyniri konulmaktadır.

11- Susurluk Ayranı

2013 yılında coğrafi işareti tescil ettirilmiştir. Susurluk Ayranı 1950’li yıllardan itibaren meşhur olmuştur. Diğer ayranlardan farkı, ayranın yağı, ayranın üzerinde köpük oluşturmaktadır. Tuz miktarı da diğer ayranlara göre daha azdır.

12- Marmara Adası Mermeri

2015 yılında mahreç işaretli olmak üzere coğrafi işarete sahip olmuştur. Marmara Mermeri, Marmara Beyazı olarak da isimlendirilir. Bu mermerler sütunlar halinde bu bölgeden çıkarılarak binalarda, anıtlarda dekor olarak kullanılmaktadır.

13- Manyas Kelle Peyniri

2020 tarihinde mahreç işaretli coğrafi işareti alınmıştır. Manyas Kelle Peynirini Diğer peynirlerden ayrılan özelliği sadece inek sütünden üretilmiştir. Manyas’ta yetişen ineklerin sütünden peynir elde edilir.

14- Balıkesir Pullusu (Gelinlik)

Balıkesir pullusunun en önemli özellikleri hayat ağacı motifi ile kabartma gül motifidir. Pamuk dolgusu üzerine sim ile kaplama motif vardır. 2021 yılında coğrafi işaret ile tescil ettirilmiştir.

15- Savaştepe Seferberlik Çöreği

İlk defa Çanakkale ve Kurtuluş Savaşları’nda katılan askerlere besleyici olması açısından Savaştepe’de kadınlar tarafından üretilmiştir. Un, yoğurt, zeytinyağı, şeker ve tarhana mayasından elde edilir. 2-3 ay bozulmadan varlığını koruyabilmektedir. Savaştepe Seferberlik Çöreği 2022 yılında mahreç işaretli olarak coğrafi işaretine sahip olmuştur.

16- İvrindi Kelle Peyniri

2022 yılında mahreç işaretli coğrafi işaret olarak tescil ettirilmiştir. İvrindi Kelle Peyniri İvrindi’nin kendisine özgü bitkilerinden beslenen koyunların sütünden üretilen peynirdir. Diğer peynirlerden ayrılan özelliği de budur.

17- Balıkesir Kaymaklısı

2022 yılında mahreç işaretli coğrafi işaretini alan üründür. Sadece Balıkesir yöresinde üretilen kaymaklı tatlısının içerisinde tereyağ, süt, un bulunmaktadır.

18- Yağlılar Basma Helvası

Yağlılar Basma Helvası’nın 2023 yılında Türk Patent Kurumu tarafından coğrafi işaret almıştır. Bu helvanın diğer helvalardan farklı olarak sadece Yağlılar Köyü’nde yapıldığı için coğrafi işaret verilmiştir. Yağlılar Basma Helvası un ve sütün birleşiminden oluşur. Kaynayan sütün içerisine un atılır ve odun ateşinde kazanın içerisinde pişirilmeye başlanır. Bu karışım hamur kıvamına gelene kadar pişirilir. Basma Helvası’nın yapımında genellikle koyun sütü tercih edilmektedir. Bu koyunlar sadece İvrindi yöresinin bitkileri ile beslendiğinden kullanılan süt de doğal süt kabul edilir. Bu özelliği de helvayı diğer helvalardan ayırt edici özelliği vermektedir.

19- Ayvalık Lor Tatlısı

2022 yılının Aralık ayında coğrafi işaret onayını alan Ayvalık Lor Tatlısı, Ayvalık Belediyesi tarafından tescillenmiştir. Ünü ülke sınırlarını aşan Ayvalık Lor Tatlısı geleneksel bir tatlıdır. Ayvalık’a gelen turistler tarafından büyük ilgi görmektedir.

20- Ayvalık Sakızlı Kurabiye

2023 yılının Ocak ayında onaylanarak coğrafi işaret özelliğini alan Ayvalık Sakızlı Kurabiye’si Ayvalık Belediyesi tarafından tescil ettirilmiştir. Bu ürünün Ayvalık gastronomisine ekonomik olarak ciddi katkıları olduğu düşünülmektedir.

21- Avşa Ada Karası Üzümü

Avşa Adası’na özgü kırmızı renkli bir üzüm çeşididir. Ürün 2023 yılının Ocak ayında onaylanmıştır. Erdek Ticaret Odası tarafından tescil ettirilmiştir. Ürünün kendine özgü hafif baharatımsı mayhoş bir tadı bulunmaktadır.

22- Balya Tereyağı

Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından tescil ettirilen Balya Tereyağı 2023 yılının Ağustos ayında onaylanmıştır. Balya Tereyağı yerinde yetiştirilen hayvanların sütlerinden elde edildiği için tamamen doğal bir üründür. Bu sebeple coğrafi işareti alınmıştır.

23- Havran Siyah İnciri

2022 yılının ekim ayında onaylanarak tescil ettirilmiştir. Coğrafi sınırın uygun iklim koşulları sayesinde zamanında ve tekniğine uygun olarak yapılan ilekleme incir meyvelerinin meyve tutumunu kolaylaştırır ve Havran Siyah İncirinin iri olmasını sağlar.

24- Havran Mandalinası

Havran ilçesine ait ince kabuklu ürünlerdir. Havran Mandalinası Havran Ovası’nın verimli topraklarında yetişmektedir.

25- Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci

Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından tescil ettirilen Balıkesir Göbel Kuzu Kokoreci 2023 yılının temmuz ayında onaylanarak coğrafi işaretini almıştır. Ürün Susurluk ilçesinin Göbel mahallesinde uzun yıllar üretildiği için bu ismi almış ve Balıkesir şehri ile özdeşleşmiştir. Balıkesir Kuzu Kokoreci olarak da bilinir. Şehrin coğrafi sınırları içerisinde yetişen kuzuların kalın bağırsak, ince bağırsak, çöz ve gömlek yağlarından elde edildiği için coğrafi işaret almıştır.

26- Manyas Kazak Fasulyesi

Bandırma Ticaret Odası tarafından tescil ettirilen ürün 2022 yılının ocak ayında onaylanmıştır. Bu ürünün coğrafi işaretli olması ile bölgesel kalkınmayı destekleyeceği düşünülmektedir. Bu fasulye, kolay pişmesi, kabuğundan ayrılmaması ve lezzetiyle farklılık gösteriyor.

27- Savaştepe Mihaliç Kelle Peyniri

Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından tescil ettirilen Savaştepe Mihaliç Kelle Peyniri 2023 yılının temmuz ayı ile birlikte coğrafi işareti onaylanmıştır. Bu bölgede yetişen hayvanların sütü ile elde edildiğinden peynir yörenin özelliklerini taşımaktadır.

28- Sındırgı Kornişonu

Sındırgı Kornişonu Sındırgı Belediyesi tarafından tescil ettirilmiş ve 2023 yılının temmuz ayında coğrafi işaretini almıştır. Ürün Sındırgı ilçesinin 15 mahallesinde üretilmektedir.

29- Ayvalık Kirli Hanım Peyniri

Kirli Hanım Peynir’i Balıkesir’in Ayvalık İlçesi’nde ünlü olan peynir çeşididir. Bu peynir çeşidi genel olarak Balıkesir’in körfez bölgelerinde üretilir. Ancak Ayvalık’ta yaşayanların vazgeçemediği geleneksel bir lezzet olduğu için Ayvalık Kirli Hanım Peyniri olarak bilinmektedir. Kirli Hanım Peyniri’ni diğer peynirlerden ayıran en temel özellik bu peynirin kırılmış peynirlerden bir araya getirilerek yapılmasıdır. Kirli Hanım Peyniri katkı maddesi içermeden doğal yollarla üretilmektedir.

Kirli Hanım Peyniri’nin yapımında dış etkenlerin etkisi vardır. Güneşe ve rüzgâra maruz kaldığı için peynirin dışı koyu renklidir. Bu sebeple Kirli Hanım Peyniri diye anılmaktadır. Kirli Hanım Peyniri başta Ayvalık’ta yaşayan halk olmak üzere Balıkesir kahvaltılarının vazgeçilmezi olarak sofralarda yer almaktadır. Bu peynir tercihen kızartılarak da yenebilir.